Fructaan is een beruchte term waar elke paardeneigenaar beducht voor is. Maar wat houdt deze stof precies in, en wanneer vormt het een risico voor gevoelige paarden?
Wat zijn Fructanen?
Fructanen zijn hoogmoleculaire suikers. Onder normale omstandigheden wordt grasenergie gebruikt voor groei. Wanneer fructanen gegeten worden door paarden, passeren ze grotendeels onverteerd de dunne darm. Ze komen vervolgens in de dikke darm, waar ze snel en massaal gefermenteerd worden door micro-organismen. Dit proces kan de darmflora ernstig verstoren, wat bij kwetsbare paarden (zoals die met insulineresistentie of aanleg voor hoefbevangenheid) tot problemen kan leiden.
Het fructaangehalte in gras kan oplopen tot wel 200 g / kg droge stof. De fructanen worden voornamelijk opgeslagen in de stengels van de plant.
Het fructaanmechanisme: Zonlicht versus groei
De hoeveelheid fructaan in het gras wordt bepaald door de balans tussen energieproductie (door zonlicht) en energieverbruik (door groei):
- Veel zon = Hoge energieproductie (suikers).
- Lage temperatuur (5-10°C) of droogte = Beperkte groei.
Als de energie niet kan worden gebruikt voor groei, slaat de plant deze op als fructaan. Dit betekent dat de gevaarlijkste situaties ontstaan wanneer de plant overvloedig suikers produceert maar niet kán groeien.
📊 Fructaan Risicobeoordeling: Wanneer weidegang beperken?
Vooral bij gevoelige paarden en pony’s is het cruciaal om het fructaanrisico per dag in te schatten.
| Risico Niveau | Weersomstandigheden | Waarom? |
| 🚨 HOOG RISICO | Zeer koud, maar stralend zonnig weer (vorst/koude nachten). | De plant produceert maximale energie, maar kan door de kou niet groeien en slaat alles op als fructaan. Weidegang sterk beperken! |
| ⚠️ GEMIDDELD RISICO | Warm en zonnig, maar tegelijkertijd zeer droog. | Er is wel groei, maar de plant stopt met groeien zodra het te droog wordt. Overtollige energie wordt alsnog opgeslagen. |
| ⚠️ GEMIDDELD RISICO | Koud weer of nachtvorst, maar bewolkt. | De groei ligt stil door de kou, maar er wordt door de bewolking minder energie (fructaan) aangemaakt dan bij volle zon. Toch blijft er een risico. |
| ✅ LAAG RISICO | Warm en bewolkt weer. | Dit zijn de optimale groeiomstandigheden. De geproduceerde energie wordt direct verbruikt voor groei, waardoor er weinig fructaan wordt opgeslagen. |